Starsza Marianna
Zwykle na swoim miejscu.
Co woła, gdy przechodzisz
- „Kubek wody, garść grzybów, szczypta soli.”
- „Starsza też. Starsza zwłaszcza.”
- „Żupa słucha.”
- „Słońce za duże. Ula ma rację.”
Prośby
- Grób Olka (poziom 32)
Rozmowa
Spoiler: co mówi Starsza Marianna kliknij, żeby odsłonić
Na powitanie: „Gniewko cię wpuścił, to siadaj. Gniewko nie wpuszcza nikogo, więc albo jesteś uczciwy, albo bardzo zmęczony. Marianna. Mówią na mnie Starsza, bo przeżyłam najdłużej. Wody ci dam. Soli nie dam, sól liczymy.”
Odpowiedzi na pytania
- Kim jesteś?
- Marianna. Starsza schronu, bo przeżyłam najdłużej. Więcej nie ma co mówić.
Marianna. Olkowa. Tobie mogę tak mówić. Tu mało kto pamięta, czyja byłam. - Czym się zajmujesz?
- Liczę. Sól, wodę, grzyby, ludzi. I pilnuję, żeby każdy dostał tyle samo. Najcięższa robota pod ziemią, cięższa niż kilof, bo na kilof nikt się nie obraża.
- Co tu w okolicy?
- Schron ma trzy drzwi: toczony kamień, właz na Komory i stary szyb pod kratą. W środku studnia, kuźnia, kaplica i grzybnia. Za ścianą wyrobisko orków, pod nami żupa. Mówię dzieciom: żupa słucha, nie gwizdać. Sama też nie gwiżdżę. Na wszelki wypadek.
- Masz rodzinę?
- Moja rodzina jest tu. Czternaścioro, co przeszło chodnikiem, i ci, co urodzili się później. Reszta jest na górze. Albo pod ziemią, tylko inaczej.
Olek leży na cmentarzu w Mszarze, wiesz już. Dzieci nam się nie udały. Tu mam za to Ulę na noc i wszystkich na dzień. - Czego się boisz?
- Że któregoś dnia policzę i wyjdzie o jednego mniej, a ja nie będę wiedziała, kogo brakuje. Dlatego liczę po imieniu.
- O czym marzysz?
- Postać pod wschodnią wieżą w Mszarze. Tylko postać. Nie płakać, nie mówić. Popatrzeć, czy ktoś tam jeszcze stoi.
- Co lubisz jeść?
- Kasza ze skwarkami, w garnku owiniętym chustą, żeby nie wystygła. Tu kaszy nie ma. Może i dobrze.
- Smoki istnieją?
- Pod ziemią wierzy się we wszystko, co słychać. Smoków nie słychać. Skarbnika słychać. W niego wierzę.
- Co zrobisz z workiem złota?
- Złoto pod ziemią waży tyle co kamień, a sól jest warta więcej. Worek złota oddałabym za worek soli. Albo za jeden wóz chleba.
- Znasz jakiś dowcip?
- Florian codziennie liczy, ile by zarobił, gdyby sprzedał naszą sól Wróblowi. Co dzień wychodzi mu więcej. Tylko Wróbla tu nie ma, a sól jest. To dowcip. Florian się nie śmieje.
- Jak ci ta pogoda?
- pogodnie: Na górze słońce? Opowiedz Uli. Ona zbiera słońca w głowie, jak inne dzieci kamyki.
deszcz: Deszcz w Mszarze to błoto po kostki i Wit klnie pod bramą. Tęsknię za błotem. Kto by pomyślał.
mgła: Mgła nad bagnem. Olek mówił, że w taką mgłę brama to tylko słowo. Pod ziemią mgły nie ma. Brama to kamień. - Co o mnie myślisz?
- Obcy. Gniewko cię wpuścił, to i ja dam ci wody. Soli jeszcze nie.
Słyszałam o tobie, ludzie gadają przy studni. Pijesz z nami.
Ufam ci. Dostajesz rację jak swój, nie jak gość.
Ludzie wymawiają twoje imię jak jedno z naszych czternastu. To dużo. Więcej, niż myślisz. - Co słychać?
- Policzyłam racje trzy razy. Zgadzało się. Nie wierzę.
Ula znowu znikła w nocy na chwilę. Wróciła ze słomą we włosach.
Woda w dolnych izbach podnosi się o palec na dzień. Liczę palce.
Z szybu nie ciągnie. Zamknięty, jak był.
Z szybu ciągnie trawą. Ludzie chodzą wąchać. - O sąsiadach
- Strażnik Gniewko: Gniewko boi się wszystkiego, dlatego postawiłam go przy drzwiach. Odważnych postawiłabym przy dzieciach.
Kopacz Szczepan: Szczepan znalazł nam chodnik. Jesteśmy mu winni wszystko. On też to wie i chyba go to boli.
Kowal Florian: Florian liczy pieniądze, których nie ma. Ale kuje, co trzeba, i nie trzeba go prosić dwa razy.
Zielarka Bożydara: Bożydara kłóci się ze mną o każdą szczyptę soli dla chorych. Zwykle ma rację. Zawsze daję mniej, niż chce. Taka moja rola.
Ula: Ula śpi u mnie, odkąd zmarła Jadwiga. Kopie przez sen. Nocą znika na trochę i myśli, że nie wiem.
Tomek: Tomek je za trzech i patrzy na ojca jak na obcego. Dajmy im czas. Czasu mamy tu dużo.
Koniuch Maciej: Maciej przyprowadził nam klacz z brzuchem jak beczka. Gniewko nie chciał wpuścić konia. Ja kazałam. Konia pod ziemią nie zostawia się orkom.
Strażnik Wit: Wit? Stał na bramie obok Olka. Młody był, wąsy dopiero mu rosły. Ciekawe, czy dalej skubie je palcami, jak się denerwuje.
Wdowa Agata: Agata, ta od lipy? Mąż jej chorował, jak mnie zabrali. Wdowa teraz, mówisz? Szkoda. Pod tą lipą żeśmy się znały, jak młode byłyśmy.
Strażnik Jarek: Jarek, ten od kuszy? Olek go uczył. Mówił, że chłopak trzyma krzywo, ale strzela prosto, bo boi się chybić.
Inne tematy
- „Chcesz wiedzieć, kim jesteśmy? Jeńcami, którzy przestali nimi być. Orkowie biorą ludzi z dróg pod Mszarem i z grobli pod Brzezinami i każą im kopać sól w starych wyrobiskach, tu, na tym piętrze. Jedenaście lat temu Szczepan znalazł chodnik w bok i poszliśmy za nim, czternaścioro, w jedną noc. Wykuliśmy izby w soli. Inni dalej siedzą w klatkach przy wyrobisku, sto kroków od naszego kamienia. Sól, którą kopią, idzie groblą do Brzezin, do kupca Wróbla. A głębiej nie schodź bez głowy. Żupa słucha. Stary górnik z lampą, Skarbnik, wie, kto co bierze i ile.”
- „Jestem z Mszaru. Miałam męża, Olka. Stał na wschodniej bramie. Tamtej nocy niosłam mu kaszę w garnku owiniętym chustą, żeby nie wystygła. Strzały przyszły z ciemności. Olek upadł, a mnie złapali za włosy i ciągnęli przez pole, aż zgubiłam but. Garnek został przy bramie. W Mszarze pewnie myślą, że wzięła mnie rzeka. Niech myślą. Wdowa po strażniku w orkowej klatce to nie jest coś, co chce się wiedzieć o sąsiadce.”
- „Siedmioro nowych. Liczę: siedem gęb, siedem racji soli, siedem kubków wody na dzień. Wody wystarczy. Soli też, jak Florian nie będzie podjadał. Wiesz, ile lat czekałam, aż ktoś przyjdzie od strony klatek i nie będzie orkiem? Jedenaście. Siadaj. Dziś dostajesz podwójną rację. Ze Starszą się nie dyskutuje.”
- „Szyb otwarty. Czujesz? Ciągnie z góry. Pachnie trawą, a ja zapomniałam, że trawa pachnie. Teraz muszę zdecydować za wszystkich i nie umiem. Możemy wyjść, wszyscy, do Mszaru. Ula zobaczy niebo, ja grób Olka, a schron zostanie pusty i orkowie w końcu go znajdą. Albo zostaniemy pod ziemią i będziemy handlować solą szybem, prosto z Mszarem, bez orków i bez Wróbla. Wolni i dalej w ciemności. Byłeś na górze i na dole. Powiedz mi, co robić.”
- „Stałam pod wschodnią wieżą i czytałam: OLEK. BARTEK. NIE ZAPOMNIMY. Ktoś wyrył nożem. Garnka już nie było, dwanaście lat, kto by trzymał garnek. Wit mnie poznał. Zdjął hełm, nic nie powiedział, a potem powiedział: „Szukaliśmy cię do rzeki”. Dziękuję ci. Ula biega po polu i krzyczy na słońce, że jest za duże.”
- „Zostajemy. Wczoraj poszło szybem w górę dwanaście worków, a z góry zjechał chleb, prawdziwy, z mąki. Ula zjadła skórkę i płakała, że twarda. Raz weszłam po drabinach do samej studni, popatrzyłam w stronę cmentarza i zeszłam. Starczy mi. Bolko płaci uczciwie, jak na Bolka. Wróbel podobno nie śpi po nocach. Niech nie śpi, my nie spaliśmy jedenaście lat.”
- „Każdy dostaje to samo: kubek wody, garść grzybów, szczyptę soli. Starsza też. Starsza zwłaszcza. Jak raz weźmiesz więcej, bo ci się należy, to jutro każdy znajdzie powód, czemu jemu też.”
- „Kreski w kaplicy stawiam ja. Jedna na dzień, od nocy, kiedy przeszliśmy chodnikiem. Cztery tysiące z hakiem. Nie modlę się tam. Liczę. Księżna od Pierścienia pewnie wie, że to też modlitwa.”
- „Gniewko nie ufa nikomu, nawet mnie, i dlatego postawiłam go przy kamieniu. Zaufanie jest dobre w izbie. Przy drzwiach trzeba kogoś, kto się boi.”
- „Niedziela, tak mi wychodzi z kresek. Nie ma kto odprawić, to stajemy przed Księżną od Pierścienia i każdy mówi na głos jedno imię. Florian mówi żonę, Maciej swoją klacz, Ula mamę. Ja zawsze to samo.”
- „Wiem o Szczepanie. Ty mi powiedziałeś, a potem on sam przyszedł i stanął w progu z czapką w rękach. Sprzedawał nadzorcy, ile mamy drzwi, za życie syna. Trzy, bo tyle mamy. Nie wyrzucę go. Kto by kopał? I kto z nas by nie liczył, gdyby chodziło o jego dziecko? Ale do stołu już ze mną nie siada. Siedzi przy ścianie.”
- „Szczepan je. Pierwszy raz od lat widzę, jak zjada całą swoją rację. Tomek mu wrócił, to i apetyt wrócił. Śpi tylko przy pierwszych drzwiach, na zimnym. Mówi, że tam lepiej słychać żupę. Niech słucha.”
Kategorie: Mieszkańcy · Żupa