Strona gryGraj ▸

Stara Ajtra

Zwykle na swoim miejscu.

Co woła, gdy przechodzisz

Sprawy, które zaczyna

Rozmowa

Spoiler: co mówi Stara Ajtra kliknij, żeby odsłonić

Na powitanie: „Wejdź, wejdź, tylko nie zaplącz się w nici. Oczy mam już słabe, a palce pamiętają same. Ajtra jestem, córka Pitteusa, który był tu królem, kiedy jeszcze było tu czym rządzić. Dziesięć lat czesałam włosy Helenie w Troi. Niewolnica z królewskiego domu, tak bywa. Jak miasto się paliło, wnuki mnie znalazły i przywiozły. Akamas i Demofon, dobre chłopaki. Syna nie mam. Miałam. Tezeusza. Słyszałeś o nim? Wszyscy słyszeli. Śpiewają o nim w każdym porcie. Ja nie śpiewam. Ja tkam.”

Odpowiedzi na pytania

Kim jesteś?
Ajtra, córka Pitteusa. Matka Tezeusza. Kiedyś królewna, potem niewolnica Heleny, teraz stara kobieta przy krośnie. Każda z tych trzech żyła dłużej, niż chciała.
Czym się zajmujesz?
Tkam. Całe życie tkam. W Troi tkałam dla Heleny, tutaj dla siebie. Palce pamiętają wzór, nawet jak oczy już nie widzą nitki.
Co tu w okolicy?
Trojzena. Port, świątynia na wzgórzu, kamień przy dębie i gospoda Pittosa. Kiedyś tu było królestwo. Teraz jest wieś, która pamięta, że była królestwem.
Masz rodzinę?
Ojciec Pitteus, mądry i chytry, nie żyje. Syn nie żyje. Wnuki, Akamas i Demofon, żyją, chwała bogom, i przywiozły mnie spod Troi. Prawnuków nie widziałam. Mówią, że są.
Czego się boisz?
Że umrę, zanim ktoś mi powie prawdę o synu. Pieśni znam. Prawdy nie znam.
O czym marzysz?
Jeszcze raz zobaczyć, jak ktoś idzie z Trojzeny lądem, z kijem na ramieniu, i nie oglądać się za nim ze strachem.
Co lubisz jeść?
Figi z mlekiem. W Troi jadłam z pańskiego stołu, resztki. Tu jem swoje figi. Lepsze resztki z własnego drzewa niż uczta z cudzego.
Smoki istnieją?
Smoki? Medea, ta czarownica, co była żoną Ajgeusa, chciała otruć mojego syna kielichem przy stole. Ajgeus poznał miecz i wytrącił kielich. Medea uciekła wozem zaprzężonym w smoki. Tak mówią. Wolałabym, żeby ją zjadły.
Co zrobisz z workiem złota?
Odkładałam złoto od powrotu. Nie wiem na co. Na pogrzeb za drogi. Na posag dla nikogo. Na coś, co się zdarzy, jak jeszcze pożyję.
Znasz jakiś dowcip?
Ojciec upił Ajgeusa i położył go ze mną, a rano Ajgeus mówi: nie pamiętam, co obiecałem. Ojciec na to: nic, ale kamień tam leży, to pamiętaj o kamieniu. … Śmieszne? W mojej rodzinie to uchodzi za dowcip.
Jak ci ta pogoda?
pogodnie: Słońce. Dobre na krosno. Widzę wtedy nitkę.
deszcz: Deszcz. Kolana bolą, nitka wilgotna. Siedzę i pamiętam.
mgła: Mgła od morza. Jak w dniu, kiedy wypływał na Kretę. Nie lubię mgły.
Co o mnie myślisz?
Obcy. Siadaj, nie stój nad nitką.
Słyszałam o tobie od żeglarzy. Pływasz cudzymi drogami.
Ty jesteś dobry człowiek. Syn by cię polubił. Albo pobił się z tobą o pierwszeństwo.
O tobie śpiewają w portach. Uważaj. O synu też śpiewali, a ja wiem, ile w tym prawdy.
Co słychać?
Nitka się plącze.
Wnuk przysłał wieści z Aten.
Czekam na ciebie. Jak dojdziesz, wróć.
Opowiedziałeś mi drogę. Śpię lepiej.
Żeglarze mówią, że rapsod w Pelorii coś postanowił.
O sąsiadach
Sternik Fajaks: Fajaks, wnuk tego, co stał na dziobie. Krzyczy na mewy jak dziad.
Kapłanka Ateny Apaturii: Kapłanka. Dobra dziewczyna, za dużo mówi o mojej nocy na wysepce.
Gospodarz Pittos: Pittos nosi imię po moim ojcu i wino ma kwaśne jak on.
Mały Akamas: Mały Akamas. Codziennie przy kamieniu. Jak syn. Boję się o niego i cieszę się naraz.
Kapłan z rodu Fytalidów: Fytalidzi? Dobry ród. Pierwsi, co go ugościli. Nie zapomnę im tego.
Ariadna: Ta od nici. Nigdy jej nie widziałam. Syn mówił o niej różnie, rzadko dobrze, zawsze ze wstydem.
Strażnik Deukalion: Syn Minosa przy Labiryncie? Jeśli mówi, że mój syn zabił człowieka, niech mówi. Bardziej wierzę strażnikom niż rapsodom.
Rapsod Melitos: Rapsod z Pelorii. Ładnie śpiewa, tak mówią. O moim synu też. Nie słuchałam.

Inne tematy

  • „Mam do ciebie prośbę. Starą, jak ja. Syn miał szesnaście lat, kiedy podniósł kamień przy dębie i poszedł do ojca, do Aten. Mówiłam mu: płyń. Morzem dzień drogi i spokój. Dziadek mówił to samo. A on nie. Lądem, mówi, jak Herakles. Morzem się ucieka, a lądem się idzie. Na drodze siedzieli zbóje, jeden gorszy od drugiego, i każdego zabił jego własnym sposobem. Tak śpiewają. Teraz żeglarze gadają, że na tej drodze znowu siedzą. Synowie, wnuki, ci sami ludzie pod tymi samymi imionami. Nikt nie chodzi lądem, wszyscy płyną. Przejdź tę drogę. Do Aten, do rzeki Kefisos. I wróć mi powiedzieć, co z niej zostało. Co jest prawdą, a co tylko pieśnią. Ja już nie dojdę nawet do portu.”
  • „Siadaj. Powiem ci coś, czego nie śpiewają. Kreta. Ateny co dziewięć lat posyłały tam siedmiu chłopców i siedem dziewcząt, okrętem z czarnym żaglem. Syn popłynął sam, z własnej woli. Pieśń mówi: wszedł z nicią, zabił Minotaura, wyszedł. Mnie opowiadał różnie. Raz, że w ciemności był potwór, pół byk. Raz, że człowiek, wielki, i że pachniał winem, a nie oborą. Raz, po winie, powiedział, że nie widział twarzy, tylko słyszał oddech kogoś, kto się bał. Teraz słuchaj. Żeglarze z Pelorii mówią, że w ich Labiryncie, w ruinach pałacu, co noc ryczy. Labirynt ten sam, kreteński. Przy wejściu stoi strażnik, Deukalion, syn Minosa. Brat tej dziewczyny od nici. Jak będziesz w Pelorii, zapytaj go, kogo zabił mój syn.”
  • „Pokaż. … To ziemia spod kamienia. Widzisz ten ślad, długi, z jelcem? Miecz. Ajgeus wcisnął go głęboko, rękojeścią do dębu. A tu sandał, i tu drugi, lewy płytszy, bo kamień krzywo leżał. Byłam przy tym. Noc, wino, ojciec wszystko załatwił, a rano Ajgeus mówi: jak będzie syn i podniesie ten kamień, niech przyjdzie do mnie z mieczem. Nikomu nie mówić. I poszedł. Nawet się nie obejrzał. … Zatrzymaj to. Mnie wystarczy, że ktoś jeszcze podniósł ten kamień. Myślałam, że już nikt nie spróbuje.”
  • „Wróciłeś. Lądem? Lądem. Siadaj bliżej, oczy słabe, ale uszy dobre. Mów po kolei. Od kamienia. Kamienia nie ruszałeś? Mądrze. I tak nic już pod nim nie ma. W Epidauros syn Peryfetesa z maczugą. Ten sam zamach co ojciec, mówisz? I maczuga grzęźnie w ziemi? Syn też to zauważył. Rodziny się nie uczą. Na Istmie kazałeś Sinisowi trzymać sosnę samemu. Tak samo zrobił mój syn. Sosna się nie zmienia. Faja z Krommyonu. Maciora czy kobieta, nie wiem. Syn mówił: maciora. Ale syn lubił mówić, że to maciora. Kerkyon w Eleusis na piasku. Dobrze. Syn mówił, że zapasy to rozum, a nie barki. I nad Kefisosem Fytalidzi zmyli z ciebie krew. Tak jak z niego. Pierwsi, którzy go ugościli na całej drodze. Po tylu zabitych dopiero oni. … Wiesz, co z tej drogi zostało? Ludzie. Synowie i wnuki, co robią to samo, bo nikt ich nie nauczył niczego innego. I pieśń, która mówi, że wszystko się skończyło, jak przeszedł mój syn. Nie skończyło się. Teraz może trochę. Masz. Odkładałam to złoto od powrotu z Troi, grosz do grosza, i nie wiedziałam na co. Teraz wiem.”
  • „Żeglarze mówią, że rapsod w Pelorii śpiewa dalej po staremu. Nić, ciemność, potwór pada. Dobrze. Matce lepiej, jak syn zabił potwora. Nawet jak matka wie swoje. Pieśń i tak przeżyje nas wszystkich, niech chociaż będzie ładna.”
  • „Wiesz, jak umarł? Nie od miecza i nie w boju. Na Skyros. Ateńczycy go przegnali, Menesteus podburzył ludzi, że syn za dużo chce i za mało daje. Popłynął na Skyros, bo miał tam ziemię po ojcu. Król Likomedes przyjął go ładnie, nakarmił i zaprowadził na najwyższą skałę, żeby mu pokazać jego pola. I zepchnął. Niektórzy mówią, że syn sam się poślizgnął, po kolacji, po winie. Ja nie słucham, co mówią niektórzy. Wiem, że w tej rodzinie ludzie spadają ze skał. Najpierw Ajgeus, potem on. Dlatego ja siedzę na dole, przy krośnie.”
  • „Pytasz, kto był jego ojcem? Ajgeus, król Aten. Albo Posejdon. Mój ojciec rozpowiadał, że Posejdon, bo w Trojzenie wszyscy kochają Posejdona, a lepiej mieć wnuka po bogu niż po pijanym gościu z Aten. Tej samej nocy byłam jeszcze na wysepce za portem. Sen mi kazał. Co tam było, to moje. Potem postawiłam świątynię Atenie. Kapłanka ci powie resztę, ona lubi mówić.”
  • „Helena? Ładna. Ładniejsza niż w pieśniach, a to trudne. Mój syn ją kiedyś porwał, jak była jeszcze dzieckiem, i schował u mnie w Afidnie. Przyszli jej bracia, Kastor i Polydeukes, zabrali ją, a mnie razem z nią. Taka sprawiedliwość: za syna płaci matka. Potem była Troja i dziesięć lat czesania. Nie gniewam się na nią. Ją też nikt nie pytał, gdzie chce mieszkać.”
  • „Żeglarze śpiewają w porcie o złotym runie. O Medei. Znałam ją. Nie z pieśni. Kiedy syn przyszedł do Aten, ona już była żoną Ajgeusa. Przyleciała z Koryntu, mówią, wozem ze smokami. Ajgeus chciał syna, a ona mu obiecała syna z ziół. Mojego chłopaka poznała od razu, pierwsza, lepiej niż ojciec. Na uczcie podała mu puchar. Syn wyjął miecz, żeby pokroić mięso. Ten miecz spod kamienia. Ajgeus zobaczył rękojeść i wytrącił mu puchar z ręki. Trucizna wsiąkła w posadzkę, syn mi pokazywał plamę. Medea uciekła. Wiesz co? Nie nienawidzę jej. Ona też była czyjąś córką, co poszła za obcym. Ja też poszłam. Tylko mój obcy przynajmniej nie zabrał mnie z domu.”
Kategorie: Mieszkańcy · Mszar