Sokrates
Nocą idzie gdzie indziej.
Co woła, gdy przechodzisz
- „A co to znaczy?”
- „Boso lepiej się myśli.”
- „Pytam, nie uczę.”
Prośby
- Czym jest odwaga (poziom 26)
- Słone źródło (poziom 30)
Rozmowa
Spoiler: co mówi Sokrates kliknij, żeby odsłonić
Na powitanie: „O, nowa twarz! Stój, stój, ja też stoję, boso, jak widzisz. Sokrates. Nic nie sprzedaję, niczego nie uczę, tylko pytam. Powiedz mi, skoro już tu jesteś: wiesz, co robisz na tej wyspie? Bo ja nie wiem, co ja tu robię, a pytałem już wyrocznię.”
Odpowiedzi na pytania
- Kim jesteś?
- Sokrates, syn kamieniarza i akuszerki. Ojciec ciosał kamień, matka pomagała rodzić dzieci. Ja pomagam ludziom urodzić myśl. Też boli, też krzyczą.
- Czym się zajmujesz?
- Pytam. Nie biorę za to pieniędzy, w przeciwieństwie do sofistów, i dlatego jestem biedny i uczciwy. Ktoś musi być giezem na leniwym koniu. Miasto to koń, ja jestem giez.
- Co tu w okolicy?
- Ładna wyspa. Agora jak w Atenach, tylko ludzie śpiewają, zamiast się sądzić. Za miasto nie chodzę. Drzewa i pola niczego mnie nie nauczą, a ludzie w mieście tak.
- Masz rodzinę?
- Żona Ksantypa, trzech synów. Ludzie mówią, że Ksantypa była kłótliwa. Spróbuj żyć z kimś, kto cały dzień chodzi boso po rynku i pyta obcych, czym jest dobro. Ja bym się kłócił.
- Czego się boisz?
- Śmierci? Nie wiem, czym jest. Albo to sen bez snów, albo rozmowa z dawnymi mędrcami. Jedno i drugie brzmi dobrze. Boję się raczej życia bez pytań. Takie życie nie jest warte życia.
- O czym marzysz?
- Spotkać kogoś, kto naprawdę wie, czym jest cnota. Szukam od lat. Tu, na wyspie, jest kilku kandydatów. Wszyscy się mylą, ale każdy inaczej. To już postęp.
- Co lubisz jeść?
- Głód jest najlepszą przyprawą. Jem, żeby żyć, a inni żyją, żeby jeść. Ale jak Ione daje zupę rybną, nie odmawiam. Filozofia nie zabrania zupy.
- Smoki istnieją?
- Czy smok istnieje? A wiesz, czym jest smok? Jeśli nie wiesz, czym jest, skąd wiesz, że go nie ma? Widzisz, to trudniejsze pytanie, niż myślałeś.
- Co zrobisz z workiem złota?
- Chodzę po targu i liczę, bez ilu rzeczy mogę żyć. Worek złota to dużo takich rzeczy naraz. Oddałbym go komuś, kto wie, na co go wydać. Jeszcze takiego nie spotkałem.
- Znasz jakiś dowcip?
- Przychodzi do mnie młodzieniec i mówi: Sokratesie, wiem wszystko. Pytam: a wiesz, ile kosztuje ryba u Ione? Poszedł sprawdzić. Do dziś nie wrócił. Ceny ryb to najtrudniejsza filozofia.
- Jak ci ta pogoda?
- pogodnie: Słońce, ciepły kamień pod stopami. Dobry dzień, żeby kogoś zapytać o sprawiedliwość.
deszcz: Pada. Ludzie chowają się pod stoę, a stamtąd nie mają dokąd uciec przed pytaniem. Lubię deszcz.
mgła: Mgła. Nie widzę, z kim rozmawiam. Czasem to lepiej, bo nie oceniam po twarzy. Sam mam twarz satyra, wiem coś o tym. - Co o mnie myślisz?
- Nie znam cię, więc mogę cię o wszystko zapytać. Wspaniale.
Ludzie o tobie mówią. Ciekawe, czy ty wiesz, kim jesteś.
Lubię z tobą rozmawiać. Nie uciekasz w połowie pytania.
Jesteś jednym z niewielu, którzy wiedzą, czego nie wiedzą. To rzadsze niż heros. - O sąsiadach
- Platon: Mój uczeń. Pisze o mnie dialogi i wkłada mi w usta rzeczy, których nigdy nie mówiłem. Czasem mądrzejsze niż moje. To boli najbardziej.
Arystoteles: Mówi, że uczył się u Platona. Nie znam go, ale po trzech pytaniach wiem, że lubi dzielić wszystko na rodzaje. Mnie by pewnie podzielił na kawałki.
Diogenes z Synopy: Szczeka na ludzi z dzbana. Platon nazywa go Sokratesem, który oszalał. Chyba mi to schlebia.
Rapsod Melitos: Śpiewa ładnie i nie lubi pytań o prawdę. Ma prawie to samo imię co mój oskarżyciel. Prawie.
Inne tematy
- „Kalia mówi, że ta wyspa zbiera tych, którzy jeszcze się nie dokłócili. Dlatego chodzą tu ludzie, którzy żyli przede mną, i tacy, co się urodzili długo po mnie. Jeden, Arystoteles, mówi, że był uczniem mojego ucznia. Nie znam go. Ale zadałem mu trzy pytania i już mam o nim zdanie. Ciekawe, czy on ma o mnie.”
- „Dawno temu, w Delfach, przyjaciel zapytał wyrocznię, czy jest ktoś mędrszy ode mnie. Powiedziała, że nikt. Pomyślałem, że to pomyłka, i poszedłem pytać mądrych ludzi. Polityków, poetów, rzemieślników. Każdy wiedział mniej, niż myślał. Ja też wiem mało, ale przynajmniej o tym wiem. Ludzie zrobili z tego „wiem, że nic nie wiem”. Ładnie brzmi. Ja tak nie mówiłem.”
- „Pytałem Melitosa, czym jest pieśń. Powiedział, że rytmem. Zapytałem, czy rytm może kłamać. Powiedział, że nie. Zapytałem, czy pieśń może kłamać. Zamilkł i poszedł stroić lirę. Dobry człowiek. Zabawne, że ten, który mnie oskarżył w Atenach, nazywał się Meletos. Prawie to samo imię. Prawie.”
- „Diogenes mówi, że ja pytam, a on szczeka, i że szczekanie szybciej działa. Może. Po szczekaniu ludzie odchodzą źli. Po pytaniu też, tylko wracają następnego dnia.”
- „Mam taki głos w środku. Nie mówi mi, co robić, tylko czasem mówi: nie. Dziś rano powiedział „nie” przy straganie z rybami. Nie kupiłem. Ione mówi, że ryby były wczorajsze. Głos miał rację, a ja miałbym brzuch.”
- „Żona, Ksantypa, mówiła, że gadam z całym miastem, a w domu milczę. Podobno raz wylała na mnie wodę, a ja powiedziałem, że po grzmocie zawsze przychodzi deszcz. Ludzie to powtarzają od wieków. Nikt jej nie zapytał, kto nosił tę wodę ze studni.”
- „Nocą siedzę u Ione. Ludzie przy winie mówią szczerzej, a ja piję mało, więc wygrywam każdą rozmowę. Ione mówi, że jestem najgorszym klientem w porcie: zostaję najdłużej i zamawiam wodę.”
- „Mówią, że zabiłeś Asteriona w labiryncie. Powiedz mi, bałeś się? Tak? To dobrze. Kto się nie boi, ten nie jest odważny, tylko głupi albo nie wie, gdzie wszedł. Ja stałem pod Delion w szyku i bałem się cały dzień. Wycofywałem się powoli i nikt mnie nie ruszył, bo szedłem tak, jakbym wiedział, co robię.”
- „Wiesz, co mnie najbardziej ucieszyło w naszej rozmowie o odwadze? Że na końcu powiedziałeś „nie wiem”. Większość ludzi kończy rozmowę ze mną zła. Ty skończyłeś mądrzejszy o jedną niewiedzę. To dużo. Więcej, niż mają archonci.”
- „Słyszałem, że przystań ma już boga. Zapytałeś, kto za to zapłaci? Nie mów. Sam pójdę zapytać Glaukosa. Albo Neritesa. Zawsze ktoś płaci, tylko rzadko ten, kto wybiera.”
- „Miasto bez bogów w porcie? Ciekawe. W Atenach skazali mnie za to, że nie czczę bogów miasta. Tutaj miasto samo przestało ich pytać o przystań. Zobaczymy, kogo za to skażą. Mam nadzieję, że nie mnie, tym razem nie mam z tym nic wspólnego.”
- „Ktoś z Larisy wiedział, kiedy księżyc zgaśnie, i nikomu nie powiedział. Wiedzieć i milczeć. Mówią, że to mądrość. Ja myślę, że czasem mądrość, a czasem cena. Rozpoznasz, które to było?”
- „Słyszałem o Delfach. Wiesz, co mi kiedyś powiedziała Pytia? Że nikt nie jest mądrzejszy ode mnie. Całe życie sprawdzałem, czy to prawda, i wyszło, że bóg miał rację, bo ja przynajmniej wiem, że nie wiem. A teraz pytam ciebie: skąd wiedziałeś, że to bóg mówił, a nie kapłan? I czy to coś zmienia, jeśli słowa były prawdziwe?”
- „Słyszałem, że w Atenach znów sądzili kogoś o bezbożność. Kobietę, piękną, mówią. Zapytam cię tak, jak zapytałem kiedyś Eutyfrona: czy to, co pobożne, kochają bogowie, bo jest pobożne, czy jest pobożne, bo bogowie to kochają? Bo jeśli sędziowie tego nie wiedzą, to jak mogą sądzić o bezbożność? Mnie skazali, nie wiedząc. Mam nadzieję, że tym razem ktoś zapytał.”
- „Myślałem w nocy o naszej rozmowie o pobożności. W Atenach rozmawiałem o tym z młodym Eutyfronem przed samym sądem. On szedł oskarżać własnego ojca, ja szedłem bronić siebie. Obaj byliśmy pewni, że wiemy, co bogowie lubią. On bardziej. Ciekawe, jak mu poszło.”
- „Gnosis chodzi teraz po Drodze Karawan i przecina wszystko na skos. Chleb, sznurek, cień kolumny. Odkrył, że wie, i nie może przestać sprawdzać, co jeszcze. Najpiękniejsza choroba, jaką znam. Sam na nią choruję od czterdziestu lat.”
Kategorie: Mieszkańcy · Peloria