Penelopa
Zwykle na swoim miejscu.
Co woła, gdy przechodzisz
- „Jedz, gościu. Pytania potem.”
- „Krosno nie czeka.”
- „Słyszysz ich? Znowu śpiewają.”
- „Eurykleja, wina dla gościa.”
Rozmowa
Spoiler: co mówi Penelopa kliknij, żeby odsłonić
Na powitanie: „Gość. Z daleka, widzę po butach. Siadaj, Eurykleja przyniesie chleb i wino, a potem dopiero powiesz, kim jesteś. Taki zwyczaj w tym domu, choć teraz w tym domu mało kto pamięta o zwyczajach. Penelopa. Żona Odyseusza, króla Itaki. Od dwudziestu lat żona, od dwudziestu lat sama. Słyszysz ich za ścianą? To moi goście. Nikt ich nie zapraszał.”
Odpowiedzi na pytania
- Kim jesteś?
- Penelopa, córka Ikariosa. Żona Odyseusza. Tak mówię wszystkim i tak będę mówić, dopóki ktoś mi nie udowodni, że wdowa.
- Czym się zajmujesz?
- Tkam. Pilnuję domu, którego nie umiem upilnować. I czekam. Czekanie to też praca, tylko nikt za nią nie płaci.
- Co tu w okolicy?
- Itaka jest skalista i nie ma pól dla koni, ale kozy tu rosną tłuste. Pałac na wzgórzu, przystań pod Nejonem, na południu chlewnia, na zachodzie sad teścia. Kiedyś to było dużo. Teraz to jest wszystko, co mam.
- Masz rodzinę?
- Syn, Telemach. Teść, Laertes, w sadzie. Ojciec, Ikarios, który chce mnie wydać za mąż drugi raz. Siostra, Iftima, daleko. I mąż. Gdzieś.
- Czego się boisz?
- Że wybiorę. Że kiedyś będę musiała, a on wróci dzień później.
- O czym marzysz?
- Żeby obudzić się w ciszy. Żeby w sali nikt nie śpiewał, nikt nie krzyczał, żeby było słychać tylko morze. I żeby ktoś wszedł po schodach. Nie powiem kto.
- Co lubisz jeść?
- Chleb z oliwą i figi. Tak jadłam jako dziewczyna w Sparcie. Tu figi są lepsze. Wszystko jest lepsze tam, gdzie się kogoś kocha.
- Smoki istnieją?
- Wąż, co pilnował złotego runa w Kolchidzie? Teść mówi, że go widział. Teść mówi wiele rzeczy. Ja wierzę w potwory, które jedzą przy moim stole.
- Co zrobisz z workiem złota?
- Wykupiłabym spokój. Tylko że spokoju nikt nie sprzedaje, a zalotnicy złota nie potrzebują. Mają je od ojców. Dałabym je Eumajosowi. On by wiedział, co z nim zrobić.
- Znasz jakiś dowcip?
- Antinoos powiedział kiedyś, że jestem najmądrzejszą kobietą w Grecji. Wtedy po raz pierwszy się z nim zgodziłam. Nie śmieszne? Dla mnie trochę.
- Jak ci ta pogoda?
- pogodnie: Słońce. Morze gładkie. W taki dzień okręty wracają. Albo nie wracają, tylko lepiej je widać.
deszcz: Deszcz. Zalotnicy siedzą w sali dłużej i piją więcej. Nie lubię deszczu.
mgła: Mgła od morza. Nie widać przystani. Czasem w taki dzień zdaje mi się, że słyszę wiosła. - Co o mnie myślisz?
- Gość. Jak każdy gość, najpierw je, potem mówi. Mów więc.
Słyszałam o tobie od Eurykleji. Ona rzadko kogoś chwali.
Ty jesteś z tych, którym w tym domu można wierzyć. Mało was.
Śpiewają o tobie, Femios też. Zazdroszczę ci. O moim mężu nikt nie śpiewa, bo nikt nie zna końca. - Co słychać?
- Krosno nie czeka.
Wczoraj przypłynął kolejny włóczęga z wieścią. Dałam mu płaszcz. Kłamał.
Śpię lepiej. Od kiedy wiem, że żył po Troi.
Muszę wybrać. Wszyscy mi to mówią od rana. - O sąsiadach
- Telemach: Syn. Ma głos ojca, kiedy się złości. Coraz częściej się złości.
Eurykleja: Eurykleja wie o tym domu więcej niż ja. I milczy lepiej niż ja.
Laertes: Teść nie schodzi do miasta. Rozumiem go. Ja też bym nie schodziła, gdybym miała dokąd pójść.
Świniopas Eumajos: Eumajos jest wierny. Wierniejszy niż połowa krewnych.
Mentor: Mentor pilnuje domu. Mąż go o to prosił. Robi, co może, a może mało.
Aojda Femios: Femios śpiewa im, bo musi. Kazałam mu przestać śpiewać o powrotach. Syn kazał śpiewać dalej. Miał rację, a ja i tak płaczę.
Herold Medon: Medon mówi mi wszystko, co słyszy. Słyszy dużo.
Antinoos: Antinoos. Jego ojca mój mąż kiedyś obronił przed ludem. Syn się odwdzięcza.
Eurymachos: Eurymachos uśmiecha się do mnie i obiecuje dary. Ma najgładszą twarz i najbrudniejsze ręce.
Amfinomos: Amfinomos jest uprzejmy. Mówi, zanim pije. Szkoda, że przy cudzym stole.
Melanto: Melanto wychowałam jak córkę. Dawałam jej zabawki. Teraz bawi się czym innym.
Kozopas Melantios: Melantios to syn Doliosa. Dolios płacze, jak go widzi. Ja nie płaczę.
Wróżbita Halitherses: Halitherses przepowiedział mojemu mężowi dwadzieścia lat. Dwadzieścia minęło. Nie pytam go już o nic.
Leodes: Leodes jako jedyny z nich nie podnosi na nikogo ręki. To mało, ale to coś.
Inne tematy
- „Ty przypłynąłeś z daleka. Z Pelorii, mówisz. Tam też ludzie pływają, gadają w portach. Każdy, kto tu przybija, przynosi mi wieść o mężu. Jeden widział go na Krecie, drugi w Egipcie, trzeci pił z nim wino tydzień temu. Dostają ode mnie płaszcz i obiad, a ja płaczę w nocy. Nie chcę płaszczowej wieści. Chcę prawdy. Czy on żył po Troi? Wypłynął stamtąd z dwunastoma okrętami. Ktoś musiał go widzieć. Popłyń jego śladem. Mentor na agorze zna drogi okrętów lepiej niż ja.”
- „Eol. Pan wiatrów. Gościł go miesiąc i dał mu wiatry w worku, a on dopłynął tak blisko, że widział nasze ogniska. Nasze ogniska. Ja może wtedy stałam na murze. … Dobrze. Już dobrze. Żył po Troi, żył po Eolii. Eol mówi, że popłynął potem na północ. Co jest na północy, nie wiem. Ktoś będzie musiał tam popłynąć. Weź to złoto. To nie zapłata. Za wieść się nie płaci. To żebyś miał za co płynąć dalej.”
- „Eurymachos przyszedł dziś rano z uśmiechem i zapytał, czy całun już gotowy. Ktoś mu powiedział, co robię nocą. Służąca. A służącej ktoś inny. Nie pytam kto. Gość jest gościem, dopóki siedzi przy moim stole. Jedz i pij. Tylko do mojej izby nocą już nie przychodź.”
- „Eurykleja mówi, że Melanto pytała cię o moje noce. A ty nic nie widziałeś. Dobrze widzisz, gościu. Bardzo dobrze nie widzisz. W tym domu mało kto ma takie oczy. Siadaj bliżej ognia. Nie przy nich, przy mnie.”
- „Rybacy przy Rejtronie mówią, że fale biją inaczej, odkąd wróciłeś. Że morze patrzy. Posejdon długo pamięta. Mój mąż chyba coś o tym wie. Pływaj ostrożnie. Nie chcę drugi raz czekać na kogoś z morza.”
- „Kiedyś obiecałam im, że wybiorę męża, jak skończę całun dla Laertesa. Ojciec mego męża jest stary, trzeba go będzie godnie pochować. Nikt nie mógł się sprzeciwić. Tkałam za dnia, w nocy prułam. Trzy lata. Trzy lata ponad stu chłopa czekało na jedną nitkę. Potem służąca się wygadała. Musiałam skończyć. Tak im przynajmniej powiedziałam. Laertes jeszcze żyje, więc całun czeka.”
- „Telemach był niemowlęciem, jak ojciec wypłynął. Teraz ma brodę i głos jak jego ojciec, kiedy się złości. Wczoraj powiedział mi przy ludziach, żebym wróciła do krosna, bo w domu rządzi on. Zaczerwieniłam się jak dziewczyna. Ze wstydu i z dumy, naraz.”
- „Ilu ich jest? Ponad stu. Z Dulichionu, z Same, z Zakintu i nasi, z Itaki. Każdy przywiózł sługi. Codziennie zjadają świnię, kozę i wołu, i piją wino, które mój mąż odkładał na powrót. Mówią, że zostaną, aż wybiorę. Ja mówię, że wybiorę, jak skończę. Oboje kłamiemy. Tylko ja lepiej.”
- „Moje łoże ma tajemnicę. Wiedzą o niej trzy osoby na świecie. Jedna to ja, druga to stara służąca, co już nie żyje. Trzecia jest na morzu albo pod morzem. Nie pytaj, jaka to tajemnica. Gdybym ci powiedziała, wiedziałyby cztery.”
- „Mój ojciec, Ikarios, chce, żebym wróciła do niego i wyszła za tego, kto da najwięcej. Siostra pisze mi z Fer, że tak będzie mądrzej. Wszyscy wiedzą, co dla mnie mądrzej. Nikt nie pyta, czego ja chcę. Ty też nie pytaj. Nie wiem, co bym powiedziała.”
- „Co to jest? Pokaż. … Sowa. Ta sowa. Każdy kamień kotwiczny z naszych okrętów miał sowę, mąż tak chciał, dla Ateny. Wycinali je na przystani pod Nejonem, a ja patrzyłam z muru. Dwanaście kamieni. Gdzie go znalazłeś? Na północy. W zatoce. Wśród wraków. Jedenaście okrętów, mówisz, i jeden przy skale. … Wiesz, ile kobiet na tej wyspie czeka tak jak ja? Ja wiem. Znam je z imienia. Jutro do nich pójdę. Nie wiem jeszcze, co im powiem. Ale lepiej ode mnie niż od włóczęgi za płaszcz. Zabierz ten kamień, nie chcę go widzieć w domu. A to weź na drogę. Za pamięć się nie płaci, ale za drogę tak.”
- „Do domu Hadesa. Żywy. Pytać ślepego wieszcza o drogę do domu. Do domu, czyli tutaj. … Jego matka tam jest. Antykleja. Umarła z tęsknoty, kiedy go nie było, przestała jeść i umarła. Może ją spotkał. Może jej powiedział, że wraca. Chciałabym, żeby ktoś jej to powiedział. Starzy mówią, że z domu Hadesa nikt nie wraca. Mój mąż nigdy nie słuchał starych. Weź to złoto. Jeśli ktoś ma wrócić z takiej drogi, to tylko ktoś, kto ma do kogo.”
- „Powiedz to jeszcze raz. Wolno. … Późno. Sam. Na cudzym okręcie. Halitherses mówił to samo dwadzieścia lat temu, tylko ptakami, i nikt go nie słuchał. Teraz mówi to umarły wieszcz z Teb. Dwóch starców, jeden żywy, drugi nie, i oba mówią to samo. To już nie jest wróżba. To jest droga. … Sam. Czyli bez nich. Bez żadnego z tych chłopców, których matki znam z imienia. … Ukarze tych, którzy jedzą jego chleb. Nie mów tego głośno w sali. Nie dlatego, że się boję. Dlatego, że to jego słowa, nie moje i nie twoje. … A potem wiosło i ląd, gdzie nikt nie zna morza. Znowu odejdzie. Wiesz, co jest dziwne? Pierwszy raz w życiu cieszę się, że ktoś mi mówi, że mąż odejdzie. Bo żeby odejść, trzeba najpierw wrócić. Weź to. Za drogę. Wróciłeś z domu Hadesa. Nikt nie wraca z domu Hadesa. Mój mąż wrócił, ty wróciłeś. Zaczynam wierzyć, że to się zdarza.”
- „Szata od królowej Feaków wisi u mnie przy krośnie. Nie noszę jej. Patrzę. Splot ciasny, nitka podwójna, ręka pewna. Gdzieś na drugim końcu morza siedzi kobieta przy wrzecionie i rozstrzyga spory, a mąż jej słucha. Pomyśl. Mąż, który słucha. … Nie mów nikomu, że się śmiałam. Pierwszy raz od dawna.”
- „Śnił mi się orzeł. Zleciał z góry na moje gęsi, dwadzieścia ich mam przy korycie, i wszystkim pokręcił szyje. Płakałam we śnie, a orzeł usiadł na dachu i powiedział ludzkim głosem: to nie sen, to prawda, gęsi to zalotnicy, a ja jestem twój mąż. Sny przychodzą dwiema bramami, z rogu i z kości słoniowej. Te z kości kłamią. Ten był z kości, na pewno. … Słuchaj. Jutro z tym skończę. Zejdę do nich z łukiem mojego męża. Łuk dał mu Ifitos, syn Eurytosa, jeszcze przed Troją. Mąż ustawiał w sali dwanaście toporów, w rzędzie, jak podpory pod stępkę okrętu, stawał daleko i przestrzeliwał przez nie strzałę. Kto napnie ten łuk najłatwiej i przestrzeli przez dwanaście toporów, za tym pójdę. Zostawię ten dom, taki piękny, taki pełny. Będę go pamiętać chyba nawet we śnie. Żebrak mówi, żebym nie zwlekała. Że mój mąż przyjdzie, zanim oni naciągną cięciwę. Żebracy. Co oni wiedzą.”
- „Stań tu, przy drzwiach. Chcę, żeby ktoś obcy to słyszał. … Eurykleja zbudziła mnie w nocy i krzyczała, że on wrócił. Zeszłam. Usiadłam naprzeciwko, przy ogniu, i patrzyłam. Raz go poznawałam, raz nie. Telemach się złościł, że mam serce z kamienia. Mam. Dwadzieścia lat je hartowałam. Powiedziałam więc: Eurykleja, wynieś mu łoże z mojej sypialni i pościel na dworze. Tamto łoże, które sam zrobił. … I wybuchnął. Słyszałeś? Kto mi przeniósł łoże? Kto przeciął pień? Na dziedzińcu rosła oliwka, gruba jak kolumna, a ja wokół niej zbudowałem sypialnię, obciąłem gałęzie, z pnia wyciosałem nogę łoża, ozdobiłem złotem, srebrem i kością słoniową, i przeciągnąłem pasy z purpurowej skóry. Tak krzyczał. Tego nie wie nikt. Ja, on i jedna służąca, Aktoris, co dawno nie żyje. … Pobiegłam do niego. Nie gniewaj się, mówiłam, że od razu cię nie przywitałam. Bałam się, że przyjdzie ktoś obcy i mnie oszuka słowami. Tylu przychodziło. On płakał. Ja płakałam. … Moje łoże ma tajemnicę, mówiłam ci kiedyś. Już wiesz jaką.”
- „Tamtej nocy Atena wstrzymała świt. Tak mówi mąż. Trzymała konie Jutrzenki przy Okeanosie, żeby noc była dłuższa. Nie wiem, czy to prawda. Wiem, że była długa. Opowiadał mi wszystko, a ja nie zasnęłam, dopóki nie skończył. Cyklop, Eol, Kirke, umarli, Syreny, Kalipso. O tobie też mówił. … Jak pójdzie z wiosłem w głąb lądu, znowu będę czekać. Tym razem umiem. I tym razem wiem, że wróci.”
Kategorie: Mieszkańcy · Morze Wina i wyspy