Strona gryGraj ▸

Świniopas Eumajos

Nocą idzie gdzie indziej.

Co woła, gdy przechodzisz

Prośby

Rozmowa

Spoiler: co mówi Świniopas Eumajos kliknij, żeby odsłonić

Na powitanie: „Leżeć! Leżeć, mówię! Przepraszam. Psy u mnie są cztery i każdy myśli, że jest królem. Mało brakowało, a by cię rozszarpały, i byłby wstyd na całą Itakę, że gościa psy zjadły u świniopasa. Wejdź do chaty, rzucę skórę na chrust, będziesz miał gdzie usiąść. Zabiję prosię. Nie, nie mów jeszcze nic. Najpierw jedz. Od Zeusa są wszyscy obcy i żebracy, tak mówił mój pan. Eumajos jestem. Świniopas króla, którego nie ma.”

Odpowiedzi na pytania

Kim jesteś?
Eumajos. Świniopas. Urodzony królewiczem, sprzedany jako niewolnik, wychowany jak syn. Teraz pasę świnie. Jest w tym jakiś porządek, tylko go nie widzę.
Czym się zajmujesz?
Pasę świnie króla. Dwanaście chlewów, cztery psy, pomocnicy. Co dzień najlepszego wieprza do pałacu. Każdego dnia mi to serce rwie, ale pędzę.
Co tu w okolicy?
Tu na południu cicho. Krucza Skała, źródło Aretuzy, żołędzie pod dębami. Świnie tłuste, psy czujne. Do miasta chodzę rzadko, tylko z wieprzem i tylko z obowiązku.
Masz rodzinę?
Ojciec był królem na Syrie. Matka? Nie pamiętam. Pani, matka króla, mnie wychowała. Ona nie żyje. Teraz moja rodzina to świnie, psy i ten, co nie wraca.
Czego się boisz?
Że jak pan wróci, nie będzie już ani jednego wieprza. I będzie musiał patrzeć na puste chlewy. Wstyd mi będzie.
O czym marzysz?
Pan obiecywał mi kiedyś dom, kawałek ziemi i żonę. Za wierną służbę. Tak robią dobrzy panowie. Nie marzę o tym. Pamiętam tylko.
Co lubisz jeść?
Prosię z rożna, posypane jęczmieniem. Pierwszy kawałek dla bogów, drugi dla gościa, trzeci dla mnie.
Smoki istnieją?
Nie wiem nic o smokach. Wiem o dzikach. Dzik, jak się wścieknie, gorszy od smoka. Pan wie. Ma bliznę.
Co zrobisz z workiem złota?
Kupiłbym świnie. Dużo świń. Żeby było co odebrać, jak pan wróci. I płaszcz dla każdego, kto przyjdzie do mnie zmarznięty.
Znasz jakiś dowcip?
Przychodzi zalotnik do świniopasa i mówi: daj najtłustszego. Świniopas daje. Zalotnik pyta: a dla ciebie co zostało? Świniopas: najchudszy. Zalotnik: to czemu się uśmiechasz? Bo najchudszy jest mój. Nie śmieszne. U nas tak mówią.
Jak ci ta pogoda?
pogodnie: Słońce. Świnie leżą w błocie i się cieszą. Przynajmniej one.
deszcz: Deszcz. Do chaty, gościu, rzucę skórę na chrust. Psy też wejdą, nie bój się.
mgła: Mgła od Kruczej Skały. Psy szczekają na każdy cień. Ja też bym szczekał.
Co o mnie myślisz?
Gość. Gościa się nie pyta, gościa się karmi.
Słyszałem o tobie od królowej. Mówi, że płacić nie chcesz. Dziwny gość.
Ty jesteś swój. U mnie zawsze dostaniesz mięso. Zawsze.
Ty? Jak pan wróci, posadzę cię obok niego. Jak gościa od bogów.
Co słychać?
Psy dziś niespokojne.
Najtłustszego posłałem rano. Znowu.
Stary pan zjadł ser. Mówił, że się nie gniewa.
Żył po Troi. Może jeszcze żyje.
O sąsiadach
Kozopas Melantios: Melantios to wilk w kozim futrze. Kiedyś go ktoś za to ukarze.
Laertes: Stary pan mnie kupił. Dzieckiem. Teraz ja mu noszę ser. Tak się płaci długi.
Penelopa: Królowa płacze przy każdym włóczędze. Dobre serce ma. Za dobre na ten dom.
Telemach: Telemach przychodzi tu odpocząć od nich. Psy go nie oszczekują. Psy wiedzą.
Eurykleja: Eurykleja to twarda baba. Bałem się jej jako dziecko. Dalej się boję.
Antinoos: Antinoos zjada mi wieprza co dzień i nawet nie powie dziękuję. Nie powie i nie zapłaci.
Eurymachos: Eurymachos ładnie mówi. Świnie też ładnie wyglądają przed rzezią.
Amfinomos: Amfinomos raz zapytał, ile mam macior. Jedyny, co zapytał. Nie wiem, co o tym myśleć.
Mentor: Mentor mądry starzec. Za mądry jak na Mentora, którego znałem.

Inne tematy

  • „Słyszałem, że polowałeś dla Melantiosa. Sześć kóz na stół panów. Twoja sprawa, gość robi, co chce, i nie mnie go sądzić. Ale u mnie i tak dostaniesz mięso. Bo jesteś gość. Nie dlatego, że zasłużyłeś. Tego się nie da zasłużyć, ani stracić.”
  • „Królowa mówi, że przyniosłeś prawdę o panu. Że żył po Troi. Ile tu było włóczęgów z prawdą… Każdy dostał płaszcz. Ty płaszcza nie chciałeś. To pierwszy raz. Może dlatego ci wierzę. Trochę. Zarżnąłem dziś najlepszego wieprza. Nie dla nich. Dla siebie. Pierwszy raz od lat.”
  • „Dwanaście chlewów, w każdym pięćdziesiąt macior. Wieprze śpią na dworze, bo dla nich nie starczy miejsca. Było ich trzysta sześćdziesiąt. Teraz mniej. Co dzień posyłam do pałacu najtłustszego, bo panowie każą. Wybieram najlepszego i patrzę, jak go wiodą. Mój pan by tak nie jadł. Mój pan dzielił.”
  • „Co tydzień przyłazi włóczęga z wieścią o panu. Widział go tu, widział go tam. Królowa daje mu płaszcz, karmi i płacze. Włóczęga idzie dalej w nowym płaszczu. Ja już nie wierzę. Pan zginął gdzieś daleko, pies go wie gdzie. Kości mu leżą na brzegu albo na dnie. Przepraszam. Ty może przyszedłeś z czymś innym. Ale nie dziw się, że nie wierzę.”
  • „Ja nie jestem stąd. Mój ojciec był królem na wyspie Syrie, daleko, za Ortygią. Dwa miasta, dobra ziemia, nikt tam nie choruje. Miałem nianię, Fenicjankę. Fenicjanie przypłynęli z błyskotkami, a ona uciekła z nimi i zabrała mnie, za opłatę za siebie. Sprzedali mnie tutaj. Laertes kupił. Nie płacz nade mną. Matka pana, świeć Panie nad jej duszą, wychowała mnie razem ze swoją córką. Lepiej niż własnego syna by wychowała.”
  • „Melantios pędzi dziś kozy do pałacu. Widziałeś go? Kopnie każdego, kto stoi na drodze, i się uśmiecha do panów jak pies do kości. Ojciec jego, stary Dolios, pracuje u Laertesa w sadzie i jest uczciwy jak kamień. A syn wyszedł taki. Z jednego drzewa jabłka różne.”
  • „Widać po tobie, że byłeś daleko. Ręce masz otarte od wiosła i patrzysz na góry, jakby z nich coś miało spaść. Na północy? U wysokich ludzi? Fenicjanie gadają o nich w portach: miasto nad zatoką, gdzie dzień goni noc, a ludzie wyżsi od masztów. Myślałem, że bajka. Jedenaście okrętów, mówisz. Z naszych wysp. Ja znałem tych chłopaków. Z jednym grałem w kości przy chlewie dzień przed wypłynięciem. Wisi mi do dziś koźlę. Siądź, zjedz. Ja dziś nie będę jadł. Zarżnę wieprza dla bogów, za nich. Tyle mogę.”
  • „Siadaj. Nie, nic nie mów, najpierw jedz. Rybacy z zatoki Forkysa przyszli do mnie wczoraj po wieprza i opowiadali, że pod oliwką morze wyrzuciło człowieka. Na belce, z ręką przy maszcie, jakby trzymał się go jeszcze we śnie. Myśleli, że trup. A trup wstał i poszedł. To ty. Widzę po rękach, sól ci wyżarła skórę do krwi. Ile dni? Dziewięć? Na belce? … Gdzie łódź? Gdzie ludzie? Nie mów. Widzę, że nie ma. Zarżnę prosię. Jedz, a potem śpij na skórach przy ogniu, psy cię przypilnują. Jutro pogadamy. Albo nie pogadamy. Ludzie, co wracają sami z morza, różnie mają. Mój pan też tak kiedyś wróci, jak wróci. Bez nikogo.”
  • „Widziałeś mojego nowego gościa? Stary, łysy, w łachmanach, z workiem na sznurku. Psy rzuciły się na niego, a on usiadł na ziemi i wypuścił kij z ręki. Mądry, wie, jak się siada przy psach. Zabiłem mu dwa prosięta, potem odyńca, pięcioletniego, z najlepszych. Opowiada, że jest z Krety i że słyszał o panu u Tesprotów. W tym jednym mu nie wierzę. Założył się ze mną, że pan wróci jeszcze w tym roku, a jak nie wróci, to mam go zrzucić ze skały. Ze skały! Gościa! Powiedziałem, że wtedy już nigdy bym się Zeusowi nie pokazał na oczy. Nie dlatego go karmię, że mi coś opowie. Od Zeusa są wszyscy obcy i żebracy. Dar mały, ale miły. W nocy poprosił o płaszcz, okrężnie, opowieścią spod Troi, jak to żebrak. Dałem mu swój.”
  • „Przed próbą zawołał mnie i Filojtiosa za dziedziniec i pokazał bliznę od dzika. Pan. Mój pan. Siedział u mnie w chacie na skórach i jadł moje prosię, a ja mu opowiadałem, jaki był mój pan. Jemu! … Niosłem mu łuk przez salę, a oni krzyczeli, żebym go odłożył, bo mnie psy zjedzą. Odłożyłem. Telemach krzyknął głośniej. Wziąłem znowu. Potem kazał mi powiedzieć Eurykleji, żeby zamknęła drzwi do izb kobiet. On się teraz z tego śmieje. Ja jeszcze nie umiem. Ty wyszedłeś. Rozumiem. To nie była twoja wojna.”