Węglarka Mścisława
Nocą idzie gdzie indziej.
Co woła, gdy przechodzisz
- „Nie wchodź na kopiec.”
- „Dym równy. Dobrze.”
- „Jodła dobra, sosna gorsza.”
- „Śpię na siedząco.”
Prośby
- Drewno na mielerz (poziom 24)
Rozmowa
Spoiler: co mówi Węglarka Mścisława kliknij, żeby odsłonić
Na powitanie: „Odsuń się od kopca, nie jest twardy, choć wygląda. Pod darnią się żarzy. Mścisława, węglarka. Palę węgiel w mielerzu, jak matka i jej matka. Dwanaście dni kopiec się dusi, dwanaście nocy go pilnuję, żeby nie buchnął. Śpię na siedząco. Przywykłam.”
Odpowiedzi na pytania
- Kim jesteś?
- Mścisława, węglarka. Wdowa po Ludwiku, co go mielerz wziął. Tak mnie tu znają: ta od kopca, co jej chłop wpadł.
- Czym się zajmujesz?
- Stawiam mielerz, zapalam, duszę dwanaście dni. Potem rozgarniam i mam węgiel, lekki, dźwięczny, jak dobry. Między jednym a drugim nie śpię.
- Co tu w okolicy?
- Dymarki śmierdzą dymem, ale jest tu ciepło, nawet zimą. Wyżej Puszcza, Pałki i błędnic. Na Łysicę nie chodzę, ale węgiel u mnie kupują wszyscy, co tam chodzą. Nawet ci, co nie powinni.
- Masz rodzinę?
- Ludwik w ziemi za kapliczką. Dzieci nam się nie udały, raz było jedno i nie przeżyło zimy. Mam kopiec. Kopiec też trzeba pilnować jak dziecka, a przynajmniej nie umiera bez ostrzeżenia.
- Czego się boisz?
- Syku. Jak kopiec syczy w nocy, to znaczy, że gdzieś puściło. Od Ludwika słyszę syk nawet we śnie.
- O czym marzysz?
- Raz przespać noc w łóżku, a nie na pieńku przy kopcu. Tylko kto popilnuje? Nikt. To nie marzę.
- Co lubisz jeść?
- Ziemniaki upieczone w żarze z kopca. Najlepsze na świecie, bo z węglem. Hanka mówi, że to czarne. To czarne. Smaczne czarne.
- Smoki istnieją?
- Smok zionie ogniem, a z ognia jest tylko popiół. Węglarka by smoka wyśmiała. Ogień trzeba dusić, a nie pluć nim na wszystkie strony.
- Co zrobisz z workiem złota?
- Kupiłabym las. Własny. Żeby nie bić się z Pałką o każdą jodłę. Chociaż wtedy nie miałabym z kim się bić. Nie wiem, czy to lepiej.
- Znasz jakiś dowcip?
- Gajowy pyta węglarkę: wiesz, ile lat ma ta jodła? Węglarka: wiem, ile godzin się będzie paliła. Gajowy ma rację, węglarka ma węgiel. Tak to u nas jest.
- Jak ci ta pogoda?
- pogodnie: Sucho, wiatr od góry. Kopiec ciągnie za mocno. Muszę łatać darń.
deszcz: Deszcz. Darń mięknie i siada. Z drabiną chodzę wkoło jak pies na łańcuchu.
mgła: Mgła i dym, nie widać, co jest co. Węglarze mówią, że w taki dzień łatwo pomylić duszę z dymem. - Co o mnie myślisz?
- Obcy. Nie wchodź na kopiec, a będziemy żyć dobrze.
Słyszałam o tobie od Hanki. Że kupujesz kapuśniak i płacisz z góry.
Swój. Upiekę ci ziemniaka w żarze, jak przyjdziesz wieczorem.
O tobie gadają nawet przy mielerzu, a przy mielerzu się nie gada, bo dym w gębę wchodzi. - Co słychać?
- Kopiec dymi równo. Jeszcze cztery dni.
Pałka znowu darł się na mnie przy jodłach. Zdrowy chłop, gardło ma mocne.
Wojsław znowu wziął worki przed czasem. Policzyłam.
Nikt nie bierze węgla. Kopiec się dusi na nic. - O sąsiadach
- Dymarz Wojsław: Wojsław nosił mi wodę do Ludwika, całą noc. I bierze dwa razy tyle węgla, ile trzeba. Jedno i drugie prawda.
Karczmarka Hanka: Hanka trzyma kredę na belce, kto nie wrócił z góry. Ludwik był tam pierwszy, choć nie z góry. Starła go dopiero po roku.
Przewodnik Bartek: Bartek boi się Łysicy jak dziecko ciemności. Ma prawo. Mało kto ma takie prawo jak on.
Gajowy Pałka: Pałka krzyczy, ja tnę, potem przynoszę mu węgiel. Tak żyjemy od dwudziestu lat. Prawie jak małżeństwo, tylko bez łóżka.
Kupiec Wróbel: Pisarz Wróbla waży mój węgiel i mówi, że mokry. Suchy jak pieprz. Ale w Brzezinach mokre jest to, co tanie.
Siostra Apolonia: Siostra ze szpitala w Brzezinach bierze ode mnie węgiel na zimę. Płaci uczciwie i mówi, że za drogo. Uczciwie mówi.
Babka Dobrochna: Dobrochna z Basiorwyj dała mi maść na oparzenia, jak Ludwik umierał. Nie pomogła mu. Mnie pomogła. Na ręce.
Inne tematy
- „Wiesz, ile węgla trzeba na łupkę żelaza? Ja wiem, bo ja go palę. Na tyle żelaza, ile Wróbel odbiera wozem co dwa tygodnie, starczyłby jeden kopiec na miesiąc. Wojsław bierze dwa. Dwa razy tyle węgla i dwa razy tyle rudy wozi z bagna. Gdzie idzie reszta? Pytałam. Mówi, że piece się psują i trzeba palić na próbę. Trzydzieści lat palę węgiel. Piece się tak nie psują. Z Brzezin przyjeżdżają do mnie po węgiel, a ja odsyłam z pustymi wozami, bo wszystko bierze on.”
- „Mielerz to stos szczap postawionych na sztorc dookoła kołka, przykryty darnią i ziemią. Zapalasz od środka i dusisz. Drewno ma się palić, a nie spalić. Dasz za dużo powietrza, masz popiół. Za mało, masz mokre drzewo i dwanaście dni w plecy. Jak z ludźmi. Jak z chłopem.”
- „Mój Ludwik wlazł na kopiec ubijać darń, jak siadła z boku. Skorupa puściła i wpadł po pas w żar. Wyciągnęłam go za kołnierz, sama nie wiem jak, ważył dwa razy tyle co ja. Żył jeszcze trzy dni u Hanki w izbie. Wojsław siedział przy nas i przynosił zimną wodę ze studni, wiadro za wiadrem, całą noc. Od tamtej pory na kopiec nie wchodzę. Ubijam z drabiny. I Wojsławowi nie umiem powiedzieć nic złego, nawet jak bym chciała.”
- „Pałka krzyczy, że mu wycinam jodły. Wycinam, bo z jodły węgiel lekki i równy. Mówi, że jodła rośnie sto lat. To niech mi da drewno, co rośnie tydzień. Gajowy liczy drzewa, ja liczę zimę. Oboje mamy rację, tylko on ma więcej drzew.”
- „Noc. Kopiec świeci przez szpary w darni, jak oko. Siedzę i słucham, czy nie syczy, bo jak syczy, trzeba łatać. Słyszę też wozy u stopy grani, choć koła mają owinięte. Skrzypią osie. Nie moja sprawa. Moja sprawa to kopiec.”
- „Deszcz to dla węglarki dobrze i źle. Dobrze, bo kopiec nie buchnie. Źle, bo darń mięknie i siada. Siedzę w namiocie z płachtą na głowie i patrzę, czy dym idzie równo. Równo idzie. Jak u mnie wszystko. Równo i w dół.”
- „Piece stygną. Pierwszy raz od trzydziestu lat w Dymarkach nie dymi. Mój kopiec jeszcze się dusi, bo zapaliłam, zanim go zabrali, ale komu ja ten węgiel sprzedam? Wróblowi przez pisarza, za pół ceny. Zrobiłeś, co trzeba, wiem. Tylko zrobiłeś to człowiekowi, który nosił mi wodę do umierającego męża. Nie mów nic. Nie ma tu nic do mówienia.”
- „Wojsław przyszedł wczoraj i zapłacił mi za węgiel z góry, za dwa miesiące. Pierwszy raz z góry. Nic nie powiedział. Ja wiem, że ty wiesz. Ty wiesz, że ja wiem. On wie, że my oboje wiemy. Jak w Brzezinach, tylko bez księgi.”
- „Zimno mi. Od zimy zimno, przy samym żarze. Kopiec przygasa, a ja śpię na siedząco, jak zawsze, i budzę się z żywicą na rękach. Nie mów nikomu. Pałka by się śmiał.”
- „Głowa mnie boli, jakbym spała pół roku. Podobno spałam. Kopiec się pali równo, pierwszy raz od zimy. Ten twój Kołek dymił mi jałowcem pod nosem i sypał sól. Śmierdziało. Teraz pachnie. Węgiel pachnie.”
- „O Kołku powiem ci jedno. Jak mnie trzymał, ręce miał zimne jak moje. Jak u kogoś, kto wie, jak to jest.”
- „Byłam na grobie. Postawiłam mu węgiel, jak Ludwikowi. On mnie wyciągnął z zimy, ja mu daję ciepło. Taki rachunek.”
Kategorie: Mieszkańcy · Brzeziny